Azbest dzięki swojej trwałości i wysokiej odporności na wysoką temperaturę i substancje chemiczne przez lata wykorzystywany był powszechnie m.in. w budownictwie i przemyśle. Dziś wiadomo, że składający się z bardzo cienkich włókien materiał ma silne właściwości rakotwórcze. Dlatego jest usuwany z przestrzeni publicznej i prywatnych posesji. Każdy pracownik, który ma kontakt z azbestem, powinien być objęty należytą ochroną, zgodnie z dyrektywą unijną. Wprowadzone będą wysokie kary za brak deklaracji dotyczącej azbestu.
Wytyczne UE dotyczące pracy przy azbeście
Każde państwo członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane jest na mocy dyrektywy 2009/148/WE do zapewnienia należytej ochrony pracownikom przed skutkami kontaktu z azbestem. Już pod koniec 2025 roku, dokładnie 21 grudnia, mija termin, w którym kraje mają wprowadzić zmiany w przepisach krajowych.
Są one niezbędne z uwagi na negatywny wpływ tego materiału. Według danych przedstawionych w ocenie skutków regulacji unijnych nowe przepisy mają objąć w Polsce aż 4,2 mln osób, w tym strażaków, górników, pracowników wodociągów, pracowników elektrociepłowni, pracowników firm transportowych i ratowniczych, a także osoby pracujące wewnątrz budynków, w których są materiały z azbestu, chociażby rury ciepłownicze.
W Polsce nad przygotowaniem, a następnie wdrożeniem przepisów nowej ustawy poprawiającej ochronę osób narażonych na kontakt z azbestem pracuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Jakie zmiany planuje się w Polsce?
Ministerstwo Rozwoju i Technologii wskazuje na zmiany, jakie wprowadzi ustawa o lepszej ochronie przed azbestem dla pracowników. To między innymi:
- konieczność przeprowadzania przez każdego pracodawcę oceny ryzyka zawodowego,
- obowiązek przeszkolenia swoich pracowników z zakresu takiego ryzyka,
- poszerzenie opieki medycznej dla osób narażonych na kontakt z azbestem.
Jeśli pracodawcy nie dostosują się do nowych zasad bezpieczeństwa i będą je naruszać, mogą narazić się na nałożenie kary finansowej w kwocie od 1000 zł do 20 000 zł. Maksymalna wysokość grzywien w ciągu roku nie może być przy tym wyższa niż 200 000 zł.
Kary czekają na właścicieli firm, którzy nie przeprowadzą oceny ryzyka zawodowego, szkoleń albo będą je prowadzić bez posiadania odpowiednich uprawnień.
Plany uwolnienia się od azbestu
W projekcie ustawy znalazł się także zapis dotyczący obowiązkowego usunięcia wszystkich wyrobów azbestowych do końca 2032 roku. Właściciele domów i budynków, w których znajduje się ten materiał, będą musieli składać do urzędu gminy deklarację tego faktu – w ciągu 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Dane te znajdą się w ogólnopolskiej Bazie Azbestowej, aktualizowanej na bieżąco, kiedy kolejne miejsca z azbestem będą z niego oczyszczane. Brak takiej deklaracji również będzie skutkować karą finansową. Grzywna wyniesie od 500 do 1000 zł, a łączna wysokość kar w ciągu roku nie będzie mogła przekraczać 5000 zł.
Dla przypomnienia – każdy właściciel domu, gdzie jest azbest, ma obowiązek zgłoszenia tego do gminy. Wiele osób tego nie robi i nie jest karanych, ponieważ obecne przepisy uniemożliwiają nałożenie takich kar z urzędu, bez angażowania policji lub sądu.